Miyom Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Miyomlar (Myom veya Leiomyom)

Bu makalede miyomlarla alakalı aşağıdaki sorulara cevap bulabileceksiniz:

• Miyom nedir? Miyomların nedenleri, belirtisi, tedavisi
• Miyom kaser midir? Miyom çeşitleri
• Kadın sağlığı için tehlikeleri ve çözümleri
• Gebelik ve miyom takibi
• Sezeryan ameliyatında miyom ameliyatı
• Gebelik düşünenlerde miyom ameliyatı
• Gebelik devam ederken miyom ameliyatı

Miyom Nedir?

Rahmin kas dokusundan gelişen iyi huylu kitlelerdir. Neredeyse 3-5 kadından birinde miyom vardır ama çoğu belirti vermez. Erken yaşlarda da görülebilir ancak en sık 30-40 yaşlarında görülür.

Miyom Kanser Midir Veya Kansere Dönüşür Mü?

Rahmin düz kas hücrelerinden iyi ve köyü huylu olmak üzere tümörler gelişebilir. Rahim miyomları (diğer adıyla leiomyom) rahmin düz kasından gelişen iyi huylu tümörlerdir; kötü huylu olana ise sarkom (diğer adıyla leiomyosarkom) adı verilir ve ayrı bir konudur. Burada sadece miyomlardan bahsedilecektir.

Rahim kasından başlangıçta miyom gelişmeye başlar ise büyümesine miyom olarak devam eder; sarkom olarak başlar ise büyümesine sarkom olarak devam eder. Miyom ve sarkomu klinik olarak ayırt etmek zordur. O nedenle miyom olarak takip edilen bir hasta miyom nedeniyle ameliyat edilir ve sonuç sarkom çıkar ise aslında bu miyomun sarkoma dönüştüğü yani kanserleştiği anlamına gelmez, tam tersi başlangıçta sarkom olan bir vakanın yanlışlık ile miyom diye takip edilmesi anlamına gelir. Diğer bir deyişle, gerçek anlamda bir miyom (varsayalım ki gerçekten miyom olsun) zamanla sarkoma dönüşmez, miyom olarak büyümesini sürdürür.

Kısacası, rahmin kas dokusundan gelişen miyomlar kanser riski taşımayan iyi huylu kitlelerdir. Ancak menopozdan sonra miyom sanılan bir kitle büyüyor ise sarkom akla gelmelidir; miyom sanılan bu kitle, aslında başlangıcından beri sarkomdur. 

Özet olarak, rahim düz kas hücresi miyom olarak gelişir ise bu miyomdur, sarkom olarak gelişir ise bu sarkomdur; ikisi bazen ayır edilemediği için binde bir oranında sarkoma dönebileceği iddiası bu nedenledir. İyi huylu miyom, kötü huylu sarkoma dönmez. 

Miyomlar Nerede ve Nasıl Büyürler?

Miyomlar rahim duvarında ya da rahme bir sap ile bağlı olarak, genellikle kadınların doğurganlık dönemlerinde hormonların etkisiyle büyürler.

Fındık kadar küçük olabileceği gibi tüm karın boşluğunu dolduracak kadar karpuz büyüklüğünde dev bir miyom olarak da büyüyebilirler.

Tek bir miyom şeklinde olabileceği gibi, bir vakamızda 81 adet miyom çıkardığımız bir vakamızdaki olduğu gibi çok sayıda miyom bir arada olabilir.   

Miyom Çeşitleri Nedir?

Miyomlar, rahimde bulundukları yere göre farklı şekilde bulanabilirler. Miyom tipleri şunlardır:

1. İntramural miyom: Kugel miyom da denir. Rahmin kas duvarındaki miyomlardır. En sık bu miyomlar görülür. Rahim duvarına gömülü olarak bulunurlar; büyürler ise rahmi de büyütürler.
2. Submukozal miyomlar: Rahmin iç tabakasında bulunan miyomlardır. Genellikle küçüktürler ve kanama yapabilirler.
3. Subserozal miyomlar: Rahmin dış yüzeyinde bulunan miyomlardır. Oldukça büyük boyutlara ulaşabilirler ve dev miyom şeklinde karın boşluğunu doldurabilirler.
4. Saplı (pediküllü) miyomlar: En az görülen tiptir; bir sap ya da gövde ile rahme bağlanırlar.
5. Parazitik miyomlar: Karın boşluğuna doğru bü­yüyen bu miyomlar, karın içi organlardan ve ço­ğun­luk­la­ da omen­tum ve me­zen­terin da­marları beslenirler parazitik miyom adını alırlar.
6. İntraligamenter miyom: Rahmi karın yan duvarına bağlayan ve broad ligament yaprakları arasında miyom gelişmesidir. Bu şekilde 6 vakamız oldu. Genellikle rahmin köşesinden, o taraftaki tüpü de içine alacak şekilde ve idrar borusunu (üreter) içine alan, karın yan duvarındaki ciddi damarlara kadar uzanım gösteren büyük kitle şeklinde çıkardığımız 6 vakamız oldu. Hiçbirinde rahim almadık.
7. Servikal miyom: Rahim ağzı denen serviksin kas yapısından gelişir. Servikal miyom rahim ağzı girişini ilgilendirmesi açısında önemlidir. Buraya yapılacak müdahalelerde daha sonra gebelik söz konusu olacak ise ameliyat dikkatli yapılmalı, serviksin ciddi zarar görmesi durumunda, hastaya çizimler eşliğinde ayrıntılı bir ameliyat raporu verilmeli ve daha sonraki gebelikte serklaj ameliyatı (rahim ağzı dikişi) planlanması yapılmalıdır.

Miyom Neden Önemlidir?

• Adet kanamalarının fazlalaşması ve uzamış kanama nedeniyle ciddi kan kaybı olur. Ağrı ve bası hissi hastayı çok rahatsız eder. Mesaneye bası yapar ise sık idrara çıkma, bağırsaklara bası yapar ise tuvalete çıkmada zorluk (kabızlık) yaşanır.
• Miyomlar rahmi büyütür ve 5-6 aylık cesametteki gebelik boyutuna rahatlıkla ulaşabilirler.
• Miyom nedeniyle gebelik oluşmayabilir (nadiren infertilite nedenidir) veya bazı gebelikler düşük ile sonuçlanabilir.
• Miyomlar 1000’de 1 oranında nadiren habisleşebilir denilmekle birlikte aslında miyom habisleşmez. Eğer habisleşme söz konusu ise gerçek anlamda sarkom olan ve yanlışlıkla miyom sanılan bir durum nedeniyledir. Menopozda miyomların giderek küçülmesi gerekir; eğer büyüyor ise sarkom olabileceği nedeniyle iyi değerlendirilmelidir.

Miyom Belirtileri: Dikkat Edilmesi Gereken İşaretler

Yerleşim yerine bağlı olmak üzere çok küçük miyomlar herhangi bir belirti vermezler ve rutin periyodik genel kontrollerin dışında özel bir takip gerektirmez. Daha büyük ve çok sayıda miyomlar ise çeşitli belirtilere neden olurlar:

• Adet döneminde ağrılı veya aşırı kanama nedeniyle kan değeri giderek düşer, hasta günlük işlerinde sürekli yorgunluk hisseder. Bazen kanama o kadar fazlalaşır ki sık sık kan transfüzyonu yapılır; ki biz kan verilmesini ASLA önermiyoruz. Kan nakli bir doku naklidir ve ciddi riskleri olabilir. Kanama nedeni olan miyomu çıkarmadan sürekli kan verilmesini biz kendi pratiğimizde önermiyoruz ve yapmıyoruz. Damar yolundan demir tedavisi ile kan değerlerini yükseltiyoruz.
• Adet dönemleri arasında kanama
• Ağrı, şişkinlik ve karında kramplar
• Özellikle pelvisi doğru büyüyen miyomlar makat ve bağırsağa bası yaparak konstipasyon (kabızlık) ve makata vuran ağrı
• İdrar kesesine doğru büyüyen miyomlar sık idrara çıkma veya mesanenin tam boşalamaması olabilir.
• Gebelikte düşükler ve çocuk sahibi olamamaya (nadiren infertilite nedeni olabilir) yol açabilirler.
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Bel ağrısı

Miyom Ağrısı Nasıldır?

Küçük miyomların belirtisi olmayacağı için var oldukları bile bilinmez. Bulunduğu yere bağlı olmak üzere, miyom büyük ise karın alt kısmında, sırtta ve bele vuran ağrı yapabilir. Cinsel birliktelik sırasında dahi ağrı yapabilir. Bazen akut apandisit ile karışacak kadar ya da bıçak sağlanır tarzda ağrı yapabilir.  

Miyomların Nedenleri: Risk Faktörlerini Anlamak

Miyom nedeni tam olarak bilinmemektedir. İstatistiksel olarak bazı durumlarda biraz daha sık görülebilir ancak yine de asıl neden tam olarak bilinmemektedir.

Rahimde ortaya çıkan bu iyi huylu tümörlere östrojen hormonu, genetik, obezite, ergenliğin erken başlaması ve yoğun kırmızı et tüketimi yol açabilir denilmekte birlikte, genel olarak değerlendirildiğinde bu durum her miyom için geçerli değildir.

Östrojen ve progesteron hormonları miyomu tetikleyen etmenlerin en önemlisidir zira menopoz döneminde bu hormonlar azalacağı için miyomlarda küçülme beklenir.  

Ailesinde miyom olan kadınlarda genetik yatkınlık nedeniyle miyom görülme sıklığı artar.

Literatürde istatistik olarak artıran birçok neden sıralansa da bize göre illa bir risk faktörü aramak çok gerekli değildir ve hiçbir faydası da yoktur.

Yukarıda risk faktörleri bir yana, miyomlar zaten çok sık görülürler, patoloji piyeslerinde 3-5 kadından birinde aslında miyom vardır, çoğu semptom vermez. O nedenle risk faktörlerinden yola çıkmak yerine miyom varsa vardır gözüyle bakmak daha mantıklıdır. 

Miyom Teşhis Yöntemleri

Miyomlar genellikle kadınların rutin yaptırdığı jinekolojik muayeneler sırasında, çoğu zaman tesadüfen tespit edilir.

Teşhiste en sık ultrasonografi kullanılır ve bazen MRI (manyetik rezonans görüntüleme) yöntemi kullanılan görüntüleme yöntemlerindendir.

Bize göre ultrason tek başına yeterli tanı aracıdır ve nadiren MRI gerekebilir.

Miyom Tedavi Seçenekleri

Kliniğimizde 5 farklı şekilde miyom ameliyatı yapıyoruz:

1. Laparoskopi (karın boşluklarından girilerek kamera yardımıyla yapılan ameliyat)
2. Histeroskopi (rahim ağzından girilerek kamera yardımıyla kapalı ameliyat)
3. Laparotomi (dev miyomlar ya da çok sayıdaki miyomlar için açık ameliyat)
4. Mini-laparotomi (sezeryan kesisinin yarısı kadar yani 5 cm kesi ile yapılır)
5. Vajinal yoldan kolpotomi yöntemiyle yapılan ameliyat

Bu ameliyat yöntemlerini hastaya göre planlıyoruz. Biz kendi pratiğimizde ne kadar fazla sayıda olsa da veya devasa boyutlarda dev miyomlar olsa da ASLA rahim almıyoruz (diğer bir deyişle histerektomi yapmıyoruz) sadece miyomları alıyoruz (yani miyomektomi).

Bir hastamızdan 81 Adet Miyom Çıkardık!

Bir hastamızdan 81 adet miyom ameliyatı ile tıp dünyasında adından söz ettirmişti ve ulusal haberlerde yer alan bu haber ses getirmişti. Ciddi miyom ameliyatlarından elde ettiğimiz başarılar, tecrübenin bu alandaki önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Miyom ameliyatları, titizlik ve uzmanlık gerektiren bir süreçtir. Bu ameliyatlar, bu alanda ne denli deneyimli ve yetkin olduğumuzu gösteriyor. Haber içeriğine erişmek için ilgili haber: https://www.iha.com.tr/haber-hastanin-rahminden-81-adet-ur-cikti-559033

Miyom ameliyatında tecrübenin önemi büyüktür; çünkü her hasta ve her vaka farklıdır. Bu nedenle cerrahın bilgi birikimi ve deneyimi, operasyonun başarısını doğrudan etkiler.

Hasta hangi yaşta olursa olsun rahim koruyucu ameliyat yapıyoruz. Örneğin 81 ADET MİYOM çıkardığımız vakamızda rahmini yine de almadık. Bu hastamızın karnı o kadar büyüktü ki uçağa binerken gebe sanıldığı için uçağa binebilmesi için doktor raporu istenmişti.

Rahim içindeki miyomları histeroskopi adı verilen kamera yöntemi ile ameliyat ediyoruz.

Rahim duvarı içindeki ya da rahme bir sapla bağlı olan miyomlarda ise laparoskopi adı verilen kamera ile karından girilerek yapıyoruz.

Genellikle devasa boyuttaki dev miyomları çıkarıyoruz; bu ameliyatlar deneyim gerektiren zor ameliyatlardır.

Gebelik ve Miyom Takibi

Gebelikte miyom genellikle büyüme eğiliminde ise de bazen aynı kalabileceği gibi nadiren küçülebileceği unutulmamalıdır.

Gebelikte miyom takibinde önemli olan ağrı kontrolüdür. Ağrı akut apandisit ve erken doğum ile karışabilir. Benzer şekilde bebeğin eşi denen plasentanın ayrılmasına (dekolman plasenta) neden olabilir. Nadir görülen bu durumlar söz konusu olduğunda en önemli husus ayırıcı tanının doğru yapılması ve ağrının kontrol edilmesidir.

Erken doğum: Kasılmaları tetikleyebilir ve erken doğuma neden olabilir. Burada önemli olan bebeği içeride, en azından birkaç tutmak çok önemlidir; bu sürede bebeğin akciğerleri için gerekli ilaçlar için zaman kazanmak hayati öneme sahiptir. Aslında bebeği içeride tutabildiğimiz kadar tutmak ana hedefimizdir. 

Dekolman plasenta: Bebeğin eşi adı verilen plasentanın rahim duvarından bebek rahim içindeyken ayrılması durumudur. Anne ve bebek için hayati öneme sahiptir. Acil bir durumdur.

Bebeğin duruş bozukluğu: Miyomlar yerleşim yerine bağlı olarak doğuma yakın dönemde bebeğin vajinal yoldan doğumunu engelleyebilir ya da bebeğin geliş veya duruş şeklini bozacağı için sezeryan ameliyatı ile doğum gerekebilir.

Su kesesini erken açılması: Normal gebelere göre miyomu olan gebelerde su kesesi erken gebelik dönemlerinde açılabilir. Kendi pratiğimizde su kesesi açılanları 34. haftaya gelene kadar bebeği doğurmuyoruz, böylece bebeğin hayata tutunması olasılığını maksimuma çıkarıyoruz. İleri gebelik haftalarında su gelmesi olur ise o zaman doğumu planlıyoruz.     

Miyom rüptürü: Çok nadiren gebelikte miyom rüptürü (miyomun rahim duvarından yırtılması) gelişebilir. Acil bir durumdur ve hekim deneyimi çok önemlidir. Rahim almadan bu ameliyatı yapıyoruz. İyi bir rahim duvarı tamiri özenle yapılmalı ve şekil çizilerek ameliyatın anlatıldığı rapor hastaya verilmelidir. Özellikle daha sonra gebelik düşünülüp düşünülmeyeceği bu rahim duvarının iyi tamir edilmesi ile yakından ilişkilidir.   

Doğumsonu kanama: Gerek vajinal yoldan gerekse sezeryan ile doğumda ciddi doğumsonu kanama yapabilir. Bu kanama sonucu rahim kasılmayabilir ve atoni kanaması meydana gelebilir. Sonunda rahim alınması söz konusu olabilir. Ancak biz kendi pratiğimizde gerek başka nedenler ile gerek ise miyoma bağlı doğum sonu kanamalarında rahim almıyoruz, kendi dikiş tekniğimiz ile kanamayı durduruyoruz (makale koy).   

Yukarıdaki sayılan durumlar ve bunların neden olduğu ağrı ne yazık ki hepsi birbiriyle karışabilir. Bunları çok iyi ayırt etmek gerekir. Gereksiz müdahale ya da yanlış teşhis bir başka yanlışa yol açabilir. 

Gebelikte Miyom Ameliyatı

Gebelikte miyom ameliyatı özel durumlarda yapılabilir. Rastgele bu miyom ameliyatlarının yapılmaması gerekir. Biz ameliyatını yaptığımız hastamızın istemesi durumunda bir sonraki gebelik takibini de üstleniyoruz.

Sezeryan ameliyatı sırasında miyom ameliyatı, özellikle fundusa yerleşenlerde dikkatli yapılmalıdır, zira en korunmasız alan burası olup bir sonraki gebeliğinde rüptüre (rahmin miyom ameliyatı yerinden yırtılması) neden olabilir ve hem anne hem de bebek için ciddi risk oluşturur.   

Ayrıca, en deneyimli alanlarımızdan biri olan plasenta yapışma anomalisi deneyimlerimizden yola çıkarak, gebelik olduğunda bebek eşi adı verilen plasentanın gelip miyom ameliyatı yapılan yere yapışması sonucu plasenta yapışma anomalisi (diğer ismiyle akreata, inkreata, perkreata) kaçınılmazdır (web sitemizdeki ilgili bölüme bakınız).     

Gebelik Düşünenlerde Miyom Ameliyatı

Bir önceki “Gebelikte miyom ameliyatı” başlığı altında yazılanlar, burada da geçerlidir. Özellikle daha sonra gebelik planlayanlarda miyom ameliyatı asla rastgele yapılmamalıdır. Yapılan miyom ameliyatı raporu, özellikle şekil çizilerek ayrıntılı yazılmalı ve gebeliği takip edecek hekime bu detaylı rapor yol göstermelidir.

O nedenle bu tür ameliyatlar rastgele ameliyatlar olmayıp ustalık isteyen ameliyatlardır. Biz kendi pratiğimizde miyom nedeniyle asla rahim almıyoruz. Rahim bir kadının hayatında önemli bir organdır.

Gebelikte Devam Ederken Miyom Ameliyatı

Gebelik devam ederken nadiren miyom ameliyatı yapmak gerekebilir. En sık nedenler aşağıdaki gibidir:

• Üç gün süren tedaviye rağmen ağrının bir türlü giderilememesi ya da hafifletilememesi
• Miyomda hızlı büyüme
• Miyom ya da miyomların pelvise ciddi bası yapması
• Gebelik üzerine olumsuz etkiler
  • Bebekte ciddi gelişme geriliği
  • Suyun ciddi azalması
  • Bebeğe ciddi bası yapması ve bebeğin sıkışması
  • Kanama

Bu tür ameliyatlar ciddi deneyim ister. Tedbirler alınarak en uygun kesi yeri belirlenir ve kanamaya meydan vermeden titiz bir miyom ameliyatı planlanır.